Obezite ya da şişmanlık, vücutta sağlığı tehlikeye sokacak
ölçüde fazla miktarda yağ birikmesi sonucu ortaya çıkan bir
hastalıktır. Bir insana obez diyebilmek için vücudundaki yağ
miktarını ve dağılımını tespit etmek gerekir. Bunun için
bugün en sık kullanılan yöntem “Beden Kitle İndeksi” nin
hesaplanmasıdır. Beden kitle indeksi (ingilizce body mass index’in
baş harflerinden BMI olarak kısaltılmıştır.) kilogram cinsinden
beden ağırlığının, metre cinsinden boyun karesine bölünmesiyle
hesaplanır.
BMI’ı ;
18.5 kg/m2 altında olanlar zayıf
18.5-24.9
kg/m2 arasında olanlar normal kilolu
25-29.9 kg/m2 arasında
olanlar fazla kilolu
30-39.9 kg/m2 arasında olanlar
obez(şişman)
40 kg/m2 üzerinde olanlar ileri derecede obez
olarak tanımlanırlar.
Yağın vücuttaki dağılımı da önemlidir.Özellikle karında ve
göbek çevresinde biriken
yağlar,kalp ve damar hastalıkları için ciddi risk oluşturur.
Obezitenin nedenleri nelerdir?
Çok sayıda
faktör obezitenin gelişmesine katkıda bulunur. Bunlar dört büyük
kategoriye ayrılır:
* Kalıtsal faktörler
*
Fizyolojik faktörler(yaşlanma , gebelik sayısı gibi)
*
Yaşam biçimiyle ilgili
faktörler(besinlerle fazla miktarda yağ alınması,pasif ve
hareketsiz yaşam)
* Psikolojik
faktörler(sıkıntı ve üzüntü gibi olumsuz duygulara tepki
olarak yemek yenmesi)
Kalp damar hastalıkları, hipertansiyon, şeker hastalığı,
solunum rahatsızlkıları, eklem rahatsızlıkları ve bazı kanser
türlerine de yol açabilen obezite mutlaka tedavi edilmesi gereken
bir hastalıktır.
Obezitenin tedavisi
Amaç kısa sürede fazla
kilo vermek değil uzun vadede yavaş ama sağlıklı bir şekilde
zayıflayarak ulaşılan kiloyu muhafaza etmektir. Bunun için de
gerekli olan yerleşmiş alışkanlıkları değiştirerek yeni bir
yaşam tarzına uyum sağlamaktır. Yapılması gereken öncelikle
yağ ve kalori miktarı düşük sağlıklı bir beslenme programına
başlamak ve aynı zamanda sağlıklı bir yaşamın ayrılmaz
parçası olan egzersizle bunu tamamlamaktır. Unutulmamalıdır ki
%5′lik bir kilo kaybı bile obeziteye eşlik eden
hastalıklarda(kalp ve damar hastalıkları,yüksek tansiyon,şeker
hastalığı,kanda yüksek oranda yağ bulunması,solunum
hastalıkları,eklem hastalıkları,inme,bazı kanser türleri)
ciddi iyileşmeler sağlayacak ve yaşam süresini uzatacaktır.
Tek başına ilaç tedavisi yeterli midir?
Obeziteyi
tedavi edebilmek için çok yönlü bir yaklaşım gereklidir. İlaç
sadece bunu önemli bir parçasıdır. Beraberinde yağı azaltılmış
düşük kalorili bir diyet,düzenli egzersiz ve yaşam biçimini
değiştirmeye yönelik davranış yedavileri ile başarıya ulaşmak
mümkündür.
Egzersiz
Kilo kaybetmek iyi güzelde bir daha
geri almasak deriz ama hep aklımıza gelen başımıza gelir.Yapmış
olduğumuz diyetlerle egzersiz yapmayı genelde ihmal ederiz.
Yarı aç yarı tok geçirdiğimiz günlerde kolumuzu
kıpırdatmaktan acizlik getirir sürekli uyu haliyle dolaşırız.Bizi
bu durumdan uzaklaştıran ve kendimize getiren tek şey terazideki
ibrenin hiç değişmemesi.
Vücut nasıl kilo kaybediyor ?
Alınan enerji =
Harcanan enerji kilo sabit
Alınan enerji > Harcanan enerji
kilo artışı
Alınan enerji < Harcanan enerji kilo kaybı
Bu
denklemden çıkartmamız gereken sonuç harcadığımız enerjiyi
arttırmamız gerektiği.Bu da egzersizle mümkün olabilir.Günde
15 dakikayla başlayan ve arttırılan tempolu yürüyüş
egzersizleri kilo veriminizi destekleyecek ve dinlenme
metabolik hızını ( BMH ) düşmemesini sağlayacak.
Sık
aralıklarla kilo kaybı ve kilo alımı : Kilo kaybının dinlenme
metabolik hızına, Lipolitik Aktiviteye etkisi başlığından
yapılan araştırmaya göre;
Şişman kadın grubu 14 haftalık
egzersiz ve zayıflama diyetine tabii tutularak beden bileşimi ,
oksijen tüketim gücü,dinlenme metabolik hızı ve karın
yağındaki yağ aktiviteleri ölçülmüştür.Kişiler ;
1)
Diyet + Egzersiz sık sık uygulayan
2) Diyet +
Egzersiz sık uygulamayan
3) Sadece diyet
uygulayan olmak üzere gruplandırılmıştır.
Bu süre sonunda 3. ve 1. Grup karşılaştırılmış kilo kaybı
ve yağ kaybı yönünden 1. Grubun karşılaştırılması
sonucunda kayda değer sonuçlara ulaşılamamıştır.
Bu
araştırmaya göre sadece diyetle zayıflayan 3.grupta dinlenme
metabolik hızında düşme saptanmıştır. Bu araştırmadan çıkan
sonuç ;
1) Sık sık diyet yapmanın kilo
kontrolünde etkili bir yöntem olmadığı
2)
Egzersizle birlikte enerji sınırlaması yapıldığında kilo ve
yağ kaybının olduğudur.
Kilo kaybetmek sadece diyet yapmakla mümkün değil bu araştırma
umarım egzersiz yapmanın önemi konusunda bir fikir
yandırmıştır.Masa başında , asansör kullanarak arabamızı en
yakın yere park ederek pekiştirdiğimiz tembellik ve bu huyumuzun
bize kazandırdığı kiloyu yürüyüş yaparak,tenis oynayarak ,
yüzerek en azından evimizin temizliği kendimiz yaparak sarf
edeceğimiz enerji ve doğru beslenme bizi sağlık ve örüntü
yönünden mükemmele ulaştıracaktır.