Varikosel testislerdeki kanı boşaltan venlerin (toplardamar) genişleyip varisleşmesidir. Toplardamarların
iç yüzeyinde kan dolaşımını düzenleyen kapakçıklar işlevlerini
yitirmiştir ve kanı boşaltamamaktadır. Testisten çıkan toplar
damarların aşırı ve anormal olarak genişlemiş olması, testiste ısı
etkisi ve beslenme bozukluğu sonucu sperm üreten hücreleri toksik bazı
maddelerle karşı karşıya bırakır. Bu durum maddeler testis içinde etki
yarattığı için sperm oluşumunu kötü etkiler. Testislerin sonografik
muayenesi ve damarsal araştırılması gerekir. Böyle bir durum cerrahi
müdahale ile düzeltilir.
Puberte
sonrası erkeklerin yaklaşık % 10-20 sinde görülür. Kısırlık
(infertilite) şikayeti olan erkeklerin ise yaklaşık %40 ında varikosel
mevcuttur. Sekonder infertilite şikayeti olan erkeklerde ( önceden en
az bir çocuğu olan ancak şimdi kısırlık şikayeti çeken) ise bu oran %
80 lerin üzerine çıkmaktadır. Varikosel her iki testiste de görülebilir.
Ancak anatomik komşulukları dolayısı ile sol testiste görülme oranı %
85, sağ testiste görülme oranı ise % 15 civarındadır. Bir taraftaki
varikosel genellikle diğer testisi de etkilemektedir. Varikosel çoğu zaman hiçbir belirti vermez. Ancak bazen aşağıdaki belirtiler görülebilir: -
Testislerde ağrı -
Testislerde küçülme -
Testislerde dolgunluk hissi -
İnfertilite (kısırlık) -
Gözle görülebilen genişlemiş damarlar -
Ele gelen genişlemiş damarlar Varikoselin
neden kısırlığa sebep olduğu konusunda henüz kesin bir bilgi yoktur.
Ancak genişleyen damarların testislerde sebep olduğu ısı artışının
sperm üretimini olumsuz etkilediği, genişleyen damarlarda biriken kanda
anormal konsantrasyonlara ulaşan böbreküstü bezi ve renal ürünlerin
sperm oluşumunu olumsuz etkilediği, yine bazı metabolik ürünlerin
artması ve oksijenlenmenin azalmasının sperm üretimini olumsuz
etkilediği gibi birtakım teoriler mevcuttur. Bazen hastalar
testislerinde gördükleri veya ayakta iken ellerine gelen genişlemiş
damarlar sebebi ile doktora gelirler. Doktor tarafından yapılacak elle
muayene ile genellikle tanı konur. Bazen ultrasonografi / Doppler
gerekebilir. Bütün varikoselli hastalara 4 günlük cinsel perhizden
sonra sperm tahlili (spermiogram) yapılıp sperm sayısı, hareketliliği
ve şekilleri araştırılmalıdır. Hastaların yaklaşık %70 inde sperm
yoğunluğu ve hareketliliği azalmış, şekilleri bozulmuştur. Bu hastalarda
yüksek oranda kısırlık görülür.Kısırlık şikayeti olan varikoselli
erkeklerde, çok yoğun ağrı şikayeti olanlarda ve testislerinden biri
diğerine göre anlamlı küçülme göstermiş varikoselli erkeklerde cerrahi
tedavi önerilir. Tedaviye geçmek için varikoselin mutlaka sperm
değerlerini bozmuş olması gerekir. Yani spermi normal ise tedavi
edilmeyebilir. Evli olmayan erkeklerde de varikosel bulunmuş ve
sperminde bozulma başlamış ise tedavi yapılmalıdır. Eğer erkek adolesan
çağda, yani henüz ergenliğe gelmemiş ise ve sperm veremiyorsa bu
durumda testiste küçülme olup olmadığına bakılır. O taraf testisi
%10’dan fazla volüm kaybetmiş ise yine ameliyat endikasyonu vardır.
Testislerinde ağrı olan ve muayene ile varikosel saptanan erkeklerde
bu ağrının mutlaka varikoselden kaynaklanıyor olması gerekmez. Önce
diğer nedenler araştırılmalı ve semptomatik tedavi yapılmalı, ondan
sonra varikoselin tedavisine geçilmelidir. Varikoselin Tedavisi Ameliyat Ameliyat
sırasında mikroskop kullanılması önerilmektedir. Ameliyatı kasık
bölgesinden yapılan küçük bir kesi ile gerçekleşir. Testisi drene eden
venler bağlanır. Basit bir ameliyattır ve genellikle hastane de yatmayı
gerektirmez. Varikosel ameliyatının başarı şansı değişiktir.
Mikroskobik yapılan ameliyatların başarı şansı diğerlerine oranla çok
daha yüksektir. Yaklaşık 30-60 dk. sürer. Bu sırada testisle ilgili
diğer oluşumların zarar görmemesine özen gösterilmelidir. Varikosel
ameliyatı dikkatli yapılmaz ise hidrosel (testis çevresinde sıvı
birikimi), atrofi gibi komplikasyonlar görülebilir. Ama son yıllarda,
ameliyat tekniğinde elde edilen ilerlemeler sayesinde bu
komplikasyonlara hemen hemen hiç rastlanılmamaktadır. Bunda cerrahın
deneyimi önemlidir. Ameliyat olacak kişilerin bunu iyi bilmesi ve
ameliyatı yapacak doktordan da bu konuda bilgi alması gerekir.
Ameliyattan 3 ay sonra sperm üretiminde düzelme görülmeye başlar. Sperm
tetkiki ameliyattan sonraki 3-6. ayda yapılmalıdır. Sperm üretimindeki
düzelme ameliyat olan hastaların %50-80 inde görülür. Gebelik
üzerindeki etkisi de yüzde 20-69 civarında artmaktadır. Azoospermi
olgularında da varikosel ameliyatı yapılması önerilirse de, başarısının
daha düşük olacağı önceden belirtilmelidir. Tüp
bebek uygulaması yapılacak erkeklerde de varikosel ameliyatı
yapıldıktan sonra tüp bebeğe geçilmesi başarıyı artırabilir. Ameliyat
edilen hastaların bir kısmında sperm değerleri biraz daha yükselerek
mikroenjeksiyon (ICSI) yerine aşılama (IUI) uygulamasına geçilebilir,
hatta doğal yolla gebe kalma şansı da elde edilebilir. Spontan gebelik
sağlanamayan hastalarda sperm sayısı, motilite veya sperm
morfolojisindeki iyileşme ile yardımcı üreme tekniklerinin başarısı
artmaktadır.
|